🦋 همیشه شعر به راه و قافیه خوب است 🦋

🟦 «مکه سوقاتی» سفرنامۀ بسیار ارزنده (ولی کوچک) از میرزا حسن رُشدیه است؛ رُشدیه را پدرِ فرهنگِ نوینِ ایران خوانده اند؛ وی عمرِ خود را بر سرِ تعلیم و تربیتِ فرزندانِ شریفِ این آب وُ خاک گذاشت؛ مدرسه داری را از داغستان شروع کرد و دامنه اش را بِه تبریز و تهران کشانید؛ در نظر داشت این خدمت شایسته را در مشهد مقدس هم ادامه دهد؛ امّا اجازۀ گشایش را در مشهد بِه او ندادند؛ برایِ توسعۀ کار خود بِه مازندران و گیلان رفت و بِه تهران برگشت.

🟥 زنده یاد میرزا حسن رُشدیه تبریزی کتابها و رسالاتِ بسیاری در زمینۀ تعلیم و تربیت دارد؛ یِکی از آثارِ کمتر شناخته شده رُشدیه، سفرنامۀ او بِه مکه مکرمه است؛ این سفرنامۀ کوچک و خواندنی یِکی از کارهایِ ارزندۀ رُشدیه است و تا خواننده ای آن را نخواند و از مطالبِ صاف و گیرایِ آن لذت نبرد با گفتار و نوشتۀ دیگران نمی تواند ارزشِ این کتاب را بازشناسد؛ این سفرنامه در سال 1320 هجری قمری انتشار یافته و در صفحۀ اول که اسمِ کتاب ذکر شده، جمله زیر آمده است: «مکه سوقاتی» از آن بوستان که بودم بِه جهتِ دوستان هدیه آوردم؛ المهدی حسن بن المهدی 1320 حقوق طبعش محفوظ و منحصر به کتبِ رُشدیه می باشد».

مکه سوقاتی

🟦 آقایان می گویند میرزا حسن رُشدیه بهایی بود! چند شَب قبل یِکی از دوستان که سابقا با یِکی از انجمن هایِ مذهبی همکاری داشت بِه من زنگ زد و گفت شنیده ام که شما می خواهید برایِ مرحوم رُشدیه سخن بگویید، چنین است؟ گفتم آری؛ گفت در جریان باشید که ایشان ازلی بوده اند!

🟥 گفتم شگفتا که حدودِ صد سال از مرگِ این مرد می گذرد، این آقایان که دنبال بابی و بهائی می گردند و گوئی وقتی بازارشان کساد می شود اگر کسی گیر نیاورند، بهائی می سازند و از این رهگذر مهمترین خدمت را بِه آمارِ آنان می کنند؛ نمی دانند که این شیخِ مرحوم سرانجام رحل اقامت در قم افکند و در پرتوِ حمایتِ مرجعِ تقلیدِ زمان یعنی حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی قرار گرفت.

🟩‌ ایشان وقتی در سال ۱۳۲۴ شمسی فوت کرد، علمایِ قم بر جنازۀ ایشان نماز گزاردند و با احترام در قبرستانی که بِه نامِ قبرستانِ شیخ عبدالکریم حائری معروف است مدفون شد؛ ولی این آقایان هنوز هم بِه اتهاماتی که ملا خانه داران برایِ وی جعل کرده بودند، دست می یازند؟!

🟪 گواه شاهدِ صادق در آستین باشد؛ همین مجموعه ای که امروز «در شبِ بخارا» بِه دستِ شما می رسد «مجموعه آثار میرزا حسن رُشدیه؛ بِه کوششِ سید رضا باقریان موحد»؛ حاوی چند رساله در اصولِ عقائد برایِ کودکان است؛ ببینید چِقدر ساده و زیبا اصولِ عقائد را بیان کرده و تشیع اثنی عشری را بِه کودکان آموزش داده است.

مجموعه آثار میرزا حسن رُشدیه؛ بِه کوششِ سید رضا باقریان موحد

🟦 مادرم می گوید که آقا در یکسالِ آخرِ عمرش یِک وسیلۀ چوبی داشت که نابینایان را دعوت می کرد و می آمدند خانه و بِه اینها آموزش می داد؛ بعد در مدرسه ای هم که در قم بوده کلاسی برایِ این کار گذاشته بود؛ بِه رئیسِ مرکزِ معارف در این باب هم نامه ای نوشته که در دسترس است؛ در حقیقت این در خاطراتش هم می نویسد.

🟥 انگیزۀ اصلی این بوده که در یِکی از دفعاتی که بِه مدرسۀ رُشدیه در مشهد حمله می کنند و مدرسه خراب می شود و دستِ رُشدیه را می شکنند و مدرسه را آتش می زنند، یِکی از بچه ها کور می شود که رُشدیه بِه ملاقاتِ او رفته و از وضعیتِ پسر بچه ناراحت می شود؛ بچه گریه می کرده که من بِه خاطرِ کور شدن آنقدر ناراحت نیستم بلکه از این ناراحتم که دیگر نمی توانم مدرسه بروم و رُشدیه بِه او قول می دهد که راهی پیدا کند و این کار را انجام دهد.

یادِ بعضی نفرات
روشنم می دارد

اعتصام یوسف
حسن رشدیه

قوّتم می بخشد
ره می اندازد

و اجاقِ کهنِ سرد سرایم
گرم می آید از گرمیِ عالی دمشان

نامِ بعضی نفرات
رزقِ روحم شده است

وقتِ هر دِلتنگی
سویشان دارم دست

جرئتم می بخشد
روشنم می دارد 🌷

پ.ن:

🟦 یوسف اعتصامی آشتیانی، اعتصام الملک از رجال نامی و نویسندگان و مترجمان مشهورِ اواخرِ دورهٔ قاجار و مؤسس و مدیرِ مجله بهار بود؛ پدر بانوی شعر ایران پروین اعتصامی بود؛ همچنین برادرش، ابوالحسن اعتصامی نقاش، معمار، خطاط، و نویسندهٔ ایرانی بود.

تصویری از یوسف اعتصام الملک

🟥 حاجی میرزا حسن آقا رُشدیه بنیانگذارِ مدارسِ جدید در ایران در واپسین روزهایِ زندگی، چنین وصیّت کرده بود: مرا در محلی بِه خاک بسپارید که هر روز شاگردانِ مدارس از رویِ گورم بگذرند و از این بابت روحم شاد شود؛

سنگ قبر مرحوم رُشدیه که به تازگی نصب شده است