🦋 همیشه شعر به راه و قافیه خوب است 🦋

خوش خوش، خرامان می‌ روی، ای خوشتر از جان! تا کجا؟
شمعی وُ پنهان می‌ روی، پروانه جویان تا کجا؟

زِ انصاف، خو واکرده‌ ای، ظلم آشکارا کرده‌ ای
خونریزِ دل‌ها کرده‌ ای، خون کرده، پنهان تا کجا؟

غبغب چو طوق آویخته، فرمان زِ مُشک انگیخته
صد شِحنه را خون ریخته، با طوق وُ فرمان تا کجا؟

بر دِل، چو آتش می‌ روی، تیز آمدی، کَش می‌ روی
در جویِ جان خوش می‌ روی، ای آبِ حیوان! تا کجا؟

طَرفِ کُله، کژ بَر زده، گویِ گریبان گمشده
بندِ قبا باز آمده، گیسو به دامان تا کجا؟

دزدانِ شبرو، در طلب، از شمع ترسند، ای عجب!
تو شمع پیکر، نیم‌ شب، دِل دزد، از این سان تا کجا؟

هر لحظه ناوردی زنی، جولان کنی، مرد افکنی
نه در دلِ تنگِ منی؟!، ای تنگ میدان! تا کجا؟

گر ره دَهَم فریاد را، از دَم بسوزم باد را
حدّی است هر بیداد را، این حدِّ هجران تا کجا؟

خاقانی اینک مردِ تو!، مرغِ بلا پروردِ تو!
ای گوشهٔ دِل خُوَردِ تو!، ناخوانده مهمان تا کجا؟ 🌷

خونِ دلم مخور، که غمانِ تو می‌ خورم*
رحمی بکن، که زخمِ سِنانِ تو می‌ خورم

هر مَی که دیده ریخت به پالُونۀ مُژه*
یادِ خیالِ اُنس‌ رسانِ تو می‌ خورم

گفتی چه می‌ خوری که سفالینْ لبت تر است؟
دُردِ فراقِ ناگذِرانِ تو می‌ خورم

ای ساقیِ فراق!، گرانی همی بَرَم
نوشی بزن سبک، که گرانِ تو می‌ خورم

طعنه زنی مرا که غمِ جان همی خوری*
جان آنِ توست، من غَم از آنِ تو می‌ خورم

هر دشمنی که زهر دهد دوستگانیَم
زهرش به یادِ نوش‌ِ لبانِ تو می‌ خورم

گفتی که از سگانِ که‌ ای؟، از سگانِ تو
که‌ آسیبِ دستِ سنگ فشانِ تو می‌ خورم

رنجه مکن زبانت، به دشنامِ چون منی*
حقّا که من دریغِ زبانِ تو می‌ خورم

بر دستِ تو، چو تیرِ تو، لرزم زِ چشمِ بد
هرگه که زخمِ تیر وُ کمانِ تو می‌ خورم

مِسمار بر لبم زدی وُ نعل بر جبین
پس، ذم کنی مرا که: غمانِ تو می‌ خورم

من، خاکِ پایم، آبْ دهان زِ آتشِ هوات
وانگه چو نای دَم زِ دهانِ تو می‌ خورم

کافوردان شود، زِ دمِ سردِ من، فلک
از بس که دَم زِ غالیه‌ دانِ تو می‌ خورم

بُردی گمان که برِ دلِ خاقانی اندُهی است*
من اندُهش به بویِ گمانِ تو می‌ خورم

خاکِ توام، ولیک چه خاکی؟ که جرعه ریز
از جامِ شاهِ مُلک ستانِ تو می‌ خورم 🌷

پ.ن:

چو بی‌ او زندگی تلخ است ای دِل مُردنم اولی*
ازین غمخانه رَختِ زندگانی بُردنم اولی...

چو خالی نیست بزمِ او زِ رشکِ صحبتِ دشمن
همان در بزمگاهِ بی‌ کسی خون خوردنم اولی... (حسین‌ ضمیری) 🖤

هرگز نگو که: بعدِ من به کجا می‌ روی؟!
یا من، بعدِ تو كجا مى روم!

بعدِ تو
ديگر بعدى وجود ندارد آپامه 🖤

مرا روزی نپرسی: کآخِر، ای غمخوارِ من! چونی؟
دلِ بیمارِ تو چون است وُ تو در تیمارِ من چونی؟

گرفتم دردِ دِل بینیّ وُ جانْ دارو نفرمائی
عَفّی الله! پرسشی فرما: که ای بیمارِ من! چونی؟

زبانِ عِشق می‌ دانیّ وُ حالم وا نمی‌ پرسی
جگرْ خواری مکن؛ واپرس: کای غمخوارِ من! چونی؟

در آبِ دیده می‌ بینی که چون غرقم به دیدارت!
نمی‌ پرسی مرا: کای تشنۀ دیدارِ من! چونی؟

امّیدم در زمین کردی که کارت بر فلک سازم
زهی فارغ زِ کارِ من، چنین در کارِ من چونی؟

میانِ خاک وُ خون، چون صید، غلطان است خاقانی:
نگویی: کای وفادارِ جفا بردارِ من! چونی؟

تو دانی کز سگانِ کیستم، هم بر سرِ کویت
سگِ کویت نمی‌ پرسد مرا کای یارِ من! چونی؟

تو نیز آموختی از شاهِ ایران کز خداوندی
نمی‌ پرسد که: ای طوطیّ شکّر بارِ من! چونی؟ 🌷

پ.ن:

خاموشم وُ بی‌ تابیِ فریادِ تو دارم
چندان که فراموشِ تُواَم، یادِ تو دارم

این ناله‌ که قد می‌ کِشد از سینهٔ تنگم
تصویرِ نهالِ زِ غَم آزادِ تو دارم

تا زنده‌ ام از جان‌ کَنی‌ اَم نیست رهایی
شیرینیّ وُ من خدمتِ فرهادِ تو دارم - بیدل دهلوی - 🖤

خیالِ رویِ توام غمگسار وُ رویِ تو نه
به هر سویی که کنم راه، راه سویِ تو نه

خیالِ تو همه‌ شَب ره به کویِ من دارد
اگر چه بخت، مرا رهنمایِ کویِ تو نه

دریغ! کاش تو را خوی چون خیال بُدی
که خرّمم زِ خیالِ تو وُ زِ خویِ تو نه

دلِ من آرزویِ وصل می‌ کند چه کنم*
که آرزویِ دلم هست وُ آرزویِ تو نه

به بویی از تو شدم قانع وُ همی‌ دانم
که هیچ رنگْ مرا از تو، جُز که بویِ تو نه

هزار جویِ هوس رفته است در دلِ تو
که هیچ آبِ غمِ من به هیچ جویِ تو نه

زِ جست‌ و‌ جویِ تو حیرت نصیبِ خاقانی است
تو کیمیایی وُ او مردِ جست‌ و‌ جویِ تو نه 🌷

پ.ن:

ای کاش خیالَم، حال وُ روزَم می‌ شد! (غاده‌ السمان) 🖤

پ.ن۲:

وقتی تو را دیدم، فهمیدَم فکر کردن به یک نفر بی‌ آنکه لحظه‌ ای خسته شوی، یعنی چه آپامه...

خدایا، نزدیکی‌ اش را چون نفسی به من عطا کن. 🖤

عَلَوی دوست باش، خاقانی
کز عشیرت، علی است فاضل‌ تر

هر که بَد بینی از نژادِ علی
نیک تر دان زِ خَلق وُ عادل‌ تر

بدشان، نیک تر زِ مردمِ دان
نیکشان از فرشته کامل‌ تر 🌷

پ.ن:

علوی­ دوست باش تا دانی
کاز[کز] عشیرة، علی­ست فاضل ­تر

بَدِشان بِهْ زِ مردمِ نیکو
نیکشان از فرشته کامل تر 💚

پیشِ صبا نثار کنم، جان شکوفه‌ وار
کو عِقدِ عنبرینِ شکوفه کند نثار

ای مرد! با شکوفه چه سازم طریقِ اُنس؟
این بس مرا که دیدهٔ من شد شکوفه‌ بار

جانم، شکوفه‌ وار، شکافان شد از هوس
چون حِجلهٔ شکوفه برانداخت نوبهار

هر شَب که پُر شکوفه شود رویِ آسمان
در چشمِ من شکوفه‌ وَش آید خیالِ یار*

شاخِ شکوفه‌ دارِ امّیدم شکسته شد*
چون از شکوفه قُبهٔ نو بَست شاخسار

کو آن شکوفهٔ طرب وُ میوهٔ دلم
اکنون که پُر طلسمِ شکوفه است میوه‌ دار

چون زان شکوفه عارض امّیدِ بهی نبود
امّیدِ من بمُرد به طفلی شکوفه‌ وار

هست از شکوفه نغزتر وُ شوخْ دیده‌ تر
خاقانی! از شکوفه، امّیدِ بِهی مدار 🕯

پ.ن:

نَگرفتی سراغم، آه
نَوَزیدی به باغم، آه

نَدَمیدی تو ای مَه، آه
به شبِ بی ­چراغم، آه (ساعد باقری) 💔

جان از تنم برآید، چون از درم درآیی
لب را بِه جایِ جانی، بنشان بِه کدخدایی

جان خود چِه زَهره دارد، ای نورِ آشنایی
کز خود برون نیاید، آنجا که تو درآیی

جانی که یافت از خمِ زُلفینِ تو رهایی
از کار بازماند همچون بُت، از خدایی

بر زخم‌ هایِ جانم، هم درد وُ هم دوایی
در نیمه راهِ عقلم، هم خوف وُ هم رجایی

از پایِ پاسبانت، بوسی کنم گدایی
وانگاه سَر برآرم، کاین است پادشایی

تب‌ هایِ هجر دارم، شب‌ هایِ بینوایی
تب‌ هایِ من ببندی، لب‌ ها چو برگشایی

گمراه گردم از خود، تا تو رهم نمائی
از من مرا چِه خیزد، اکنون که تو مَرایی

تو خود نهان نباشی، کاندر نهانِ مایی
خاقانی، از تحیّر، پُرسان که تو کجائی؟ 🌷

زِ خاکِ کویِ تو هر خار سوسنی‌ ست مرا
بِه زیرِ زُلفِ تو هر موی مسکنی‌ ست مرا

برای آنکه زِ غیرِ تو چَشم بَر دوزم
بِه جایِ هر مُژه، بر چَشم سوزنی‌ ست مرا

زِ بس که بر سرِ کویِ تو اشک ریخته‌ ام
زِ لعل در برِ هر سنگ دامنی‌ ست مرا

فلک موافقتِ من، کبود در پوشید
چو دید کز تو بِه هر لحظه شیونی‌ ست مرا

در این زمان که زِ تو، لافِ دوستی زده‌ ام
بِه هر کجا که رفیقی‌ ست، دشمنی‌ ست مرا!

هر آنکه آبِ من از دیده زیرِ کاه تو دید
یقین شناخت که بر باد خرمنی‌ ست مرا

بِه دامِ عشقِ تو درمانده‌ ام چو خاقانی
اگر نه بامِ فلک خوش‌ نشیمنی‌ ست مرا 🌷

در عشقِ تو، عافیت حرام است
آن را که نه عِشق سوخت، خام است*

کس را زِ تو هیچ حاصلی نیست
جز نیستیی که بر دوام است

صد ساله ره است راهِ وصلت
با داعیهٔ تو، نیمْ گام است

شهری زِ تو مستِ عِشق وُ ما هم
این باده، ندانم از چِه جام است؟!

ز آن نیمه که پاکبازیِ ماست
با دردِ تو، داوِ ما تمام است

زِ آنجا که جفایِ توست بر ما
دیدارِ تو تا ابد حرام است

هر دِل، زِ تو، با هزار داغ است
هر داغی را، هزار نام است

خاقانی را زِ دِل خبر پرس
تا داغِ بِه نامِ او کدام است؟! 🌷

پ.ن:

تا در تو خیالِ خاص وُ عام است
از عِشق نفس زدن حرام است

تا هیچ وُ همه یکی نگردد
دعویّ یگانگیت عام است

تا پاک نگردی از وجودت
هر پختگیی که هست خام است

تو اصل طلب، زِ فرع بگذر
کین یِک گذرنده و آن مدام است (عطّار نیشابوری) 💙

عافیتْ کس نشان دهد؟ ندهد
وز بلا کس امان دهد؟ ندهد

یِک نفس تا که یِک نفس بزنم
روزگارم زمان دهد؟ ندهد

در دِلم غصّه‌ ای گره‌ گیر است
چرخْ تسکینِ آن دهد؟ ندهد

کس برایِ گره‌ گشادنِ دِل
غَم‌ گساری نشان دهد؟ ندهد

آخِر این بادبانِ آتش باز
بحرِ غَم را کران دهد؟ ندهد

موجِ کشتی شکاف بیند مرد
تکیه بر بادبان دهد؟ ندهد

زِ آسمان دادخواست خاقانی
دادِ کس آسمان دهد؟ ندهد 🌷

عیسی‌ لب است یار وُ دم از من دریغ داشت
بیمارِ او شدم، قدم از من دریغ داشت

آخِر چِه معنی آرم، از آن آفتاب‌ روی
کو بویِ خود بِه صبحدم، از من دریغ داشت

بوسِ وداعی از لبِ او چون طلب کنم؟
کز دور یِک سلام هم از من دریغ داشت!

من چون کبوتران بِه وفا طوق‌ دارِ او
او کعبۀ من وُ حرم از من دریغ داشت

از جورِ یار پیرهنِ کاغذین کنم
کو کاغذ وُ سرِ قلم از من دریغ داشت

من زِ آبِ دیده نامه نوشتم هزار فصل
او زِ آبِ دوده یِک رقم از من دریغ داشت

خود یاد نارد از دلِ خاقانی ای عجب
گویی چِه بود کاین کَرَم، از من دریغ داشت 🌷

گویند که هر هزار سال از عالم
آید بِه وجود اهلِ وفایی محرم

آمد زین پیش وُ ما نزاده زِ عَدَم
آید پس از این وُ ما فرو رفته بِه غَم 🕯

در مسلخِ عِشق جُز نکو را نکُشند
لاغرْ صفتانِ زشتْ خو را نکُشند

گر عاشقِ صادقی، زِ کُشتن مگریز
مُردار بُوَد هر آنکه او را نکُشند 🌷

پ.ن:

این رباعی، به اسم سعید سرمد کاشانی، شاعر و عارف ایرانی نیز شهرت یافته است.

در مَطبَخ عِشق، جُز نکو را نکُشند
لاغرْ صفتانِ زشتْ خو را نکُشند

گر عاشقِ صادقی، زِ کُشتن مگریز
مُردار بُوَد هر آنکه او را نکُشند 🌷

پ.ن۲:

🌸 تکیه معاون الملک کرمانشاه، هنر و معماری اصیل ایرانی 🌸

وقتِ آن است کز این دارِ فنا درگذریم
کاروان رفته وُ ما بر سرِ راهِ سفریم

زاد ره هیچ نداریم چِه تدبیر کنیم
سفری دور وُ دراز است ولی بی خبریم

پدر وُ مادر وُ فرزند وُ عزیزان رفتند
وه چِه ما غافل وُ مستیم وُ چِه کوته نظریم

دم‌ بِه دم می‌ گذرند از نظرِ ما یاران
اینقدر دیده نداریم که بر خود نگریم

خانه وُ خانقه وُ منزلِ ما زیرِ زمین
ما بِه تدبیرِ سرا ساختن وُ بام وُ دریم

گر همه مملکت وُ مالِ جهان جمع کنیم
لیک جُز پیرهنِ گور زِ دنیا نبریم

خانۀ اصلیِ ما گوشۀ گورستان است
خرّم آن روز که این رَخت بر آن خانه بریم

پادشاها تو کریمی وُ رحیمی وُ غفور
دستِ ما گیر که درماندۀ بی بال وُ پریم

یا رب از لطف وُ کرم عاقبتِ خاقانی
خیر گردان تو که ما در طلبِ خواب وُ خوریم 🌷

صد، یکِ حُسنِ تو نوبهار ندارد
طاقتِ جورِ تو روزگار ندارد

عشقِ تو گر بر قرارِ کار بماند
کارِ جهان تا ابد قرار ندارد

تیغِ جفا در نیام کن که زمانه
مردِ نبردِ چو تو سوار ندارد

بر تو مرا اختیار نیست که شرط است
که آن که تو را دارد، اختیار ندارد

از تو نشاید گریخت خاصه، در این دور
مردمِ آزاده زینهار ندارد

آنکه غمِ عشقِ توست ناگُزرانش
عذر چِه آرد که: غمگسار ندارد؟

خویِ تو دانم، حدیثِ بوسه نگویم
مار گزیده قِوامِ مار ندارد

ای دلِ خاقانی از سلامت بس کن
عِشق وُ سلامت، بِه هم شعار ندارد 🌷

تا من پیِ آن زُلف سرافکنده همی دارم
چون شمع، گهی گریه وُ گه خنده همی دارم

گه، لوحِ وصالش را سربسته همی خوانم*
گه، پاسِ خیالش را، شَب زنده همی دارم

سلطانِ جمال است او، من بر درِ ایوانش*
تن خاک همی سازم، جان بنده همی دارم

تا کرد مرا بسته بادامِ دو چشمِ او
چون پسته، دِل از حسرت آکنده همی دارم

جان تحفهٔ او کردم هم نیست سزایِ او*
زین روی سر از خجلت افکنده همی دارم

بر حال گذشتهٔ ما، هرگز نکنی حسرت
امید بِه الطافش، آینده همی دارم

از مصحفِ عشقِ او، فالِ دِل خاقانی*
گر خود بِه هلاک آید، فرخنده همی دارم 🌷

بر فرقِ من آتش تو فشانی وُ دِلم
بر رهگذر غَم تو نشانی وُ دِلم

از جورِ تو جان رَفت، تو مانی وُ دِلم
من ترکِ تو گفته‌ ام، تو دانی وُ دِلم 🕯

اهل نماند بر زمین، اینت بلایِ آسمان
خاک بر آسمان فشان، هم زِ جفایِ آسمان

چون پسِ هر هزار سال، اهلِ دِلی نیاورد
این همه جان چِه می کند دور، برایِ آسمان؟

ایمه، مگو که: آسمان اهل برون نمی دهد
اهل که نآمد از عدم، چیست خطایِ آسمان؟

کوه بِه کوه می رسد، چون نرسد دِلی بِه دِل
غصّهٔ بیدلِی نگر هم زِ عَنایِ آسمان

با همه دِل شکستگی روی بِه آسمان کنم*
آه که قبلهٔ دگر نیست، ورایِ آسمان

باد دریغ در دِلم کُشت چراغِ زندگی
بویِ چراغ کُشته شد، سویِ هوایِ آسمان

نیست فرودِ آسمان محرمِ هیچ ناله‌ ای
نالهٔ خاقانی از آن رفت ورایِ آسمان 🕯

در این عهد از وفا بویی نمانده‌ ست
بِه عالم آشنارویی نمانده‌ ست

جهان دستِ جفا بگشاد آوخ!
وفا را زورِ بازویی نمانده‌ ست

چِه آتش سوخت بستانِ وفا را
که از خشک وُ تَرش بویی نمانده‌ ست

فلک جایی بِه موی آویخت جانم
کز آنجا تا اجل مویی نمانده‌ ست

بِه که نالم که اندر نسلِ آدم
بدیدم آدمی‌ خویی نمانده‌ ست

نظر بردار خاقانی زِ دونان
جگر می‌ خور که دِلجویی نمانده‌ ست 🌷

اهل بر رویِ زمین جستیم نیست*
عِشق را یِک نازنین جستیم نیست

زین سپس بر آسمان جوییم اهل*
زآنکه بر رویِ زمین جستیم نیست

بر نشین ای عمر وُ منشین ای امید*
کآشنایی همنشین جستیم نیست

خرمگس بر خوانِ گیتی صف زده است
یِک مگس را انگبین جستیم نیست

گفتی از گیتی وفا جویم، مجوی*
کز تو وُ او ما همین جستیم نیست

در کمین‌ گاه فلک بودیم دیر
شیر مردی در کمین جستیم نیست

هست در گیتی سلیمان صد هزار
یِک سلیمان را نگین جستیم نیست

ترکِ خاقانی بسی گفتیم لیک
مثلِ او سحرآفرین جستیم نیست

در خراسان نیست مانندش چنانک
در عراقش هم قرین جستیم نیست 🌷

چشم دارم که مرا، از تو پیامی برسد*
وز میِ وصلِ تو، لبم بر لبِ جامی برسد

پخته وُ صاف، اگر می نرسد از تو مرا*
گه‌ گه از عشقِ توام، دردی جامی برسد

گر رسولانِ وفا، نامه نیارند زِ تو
هم بِه زنهارِ جفا، از تو پیامی برسد

گر نه‌ ای در برِ من، رغمِ ملامت گرِ من
هم بِه سلامت بر من، از تو سلامی برسد

عقلم آواره صفت، می‌ بدود در پیِ تو
گر بِه کویت نرسد، هم بِه مقامی برسد

در طلبِ وصلِ لبت، گام زند همّتِ من
تا دلِ خاقانی از او بو که بِه کامی برسد 🌷

در عِشق زِ تیغ وُ سر نیندیشم
در کویِ تو از خطر نیندیشم

در دستِ تو چون بِه دستخون ماندم
از شش درِ تو گذر نیندیشم

پروانهٔ عِشقم اوفتان خیزان
کز آتشِ تیز پر نیندیشم

یِک بوسه زِ پایت آرزو دارم*
جانِ تو که بیشتر نیندیشم

این آرزویم ببخش وُ جان بستان
تا آرزویِ دگر نیندیشم

با دِل گفتم که ترکِ جان کردی
دِل گفت کز این قدر نیندیشم

گفتم که دِلا زِ جان نیندیشی
گفتا که حق است اگر نیندیشم

خاقانی‌ وار بر سرِ کویت
سر برنهم وُ زِ سر نیندیشم 🌷

پ.ن:

گفتگویِ عِشق را نازم، که چون اندامِ یار

هر لباسی را که می پوشد، بر او زیبنده است. (واعظ قزوینی) ❤️

تا عِشق بِه پروانه، درآموخته‌ اند
زو در دلِ شمع، آتش افروخته‌ اند

پروانه وُ شمع، این هنر آموخته‌ اند
کز رویِ موافقت، بهم سوخته‌ اند 🌷

نیست در ایّام چیزی، از وفا نایاب تر*
کیمیا شد اهل، بل کز کیمیا نایاب تر

آشنا سیمرغ وار، اندر جهان نایاب شد
ایمه از سیمرغ بگذر، که آشنا نایاب تر 🌷

مرغی که نوایِ درد داند، عِشق است
پیکی که زبانِ غیب داند، عِشق است

هستی که بِه نیستیَت خواند، عِشق است
و آنچِ از تو، تو را باز رهاند، عِشق است 🌷

منِ مخمور اگر مستم، زِ چشمِ یار می‌ دانم
مرا از من جُدا کرده، اشارت‌ هایِ پنهانش

پریشان می‌ شوی، حالِ دلِ عاشِق چِه می‌ پرسی
نمی‌ داند اجل، تعبیرِ یِک خوابِ پریشانش 🌷

هر که در عاشِقی قدم نزده است
بر دِل از خونِ دیده، نم نزده است

او چِه داند که چیست حالتِ عِشق
که بر او عِشق، تیرِ غَم نزده است

دِل وُ جان باخته است هر دو بهم
گرچِه با دِل‌ ربای، دم نزده است

آتشِ عشقِ دوست در شَب وُ روز
بِجز اندر دِلم، عَلَم نزده است

آه از آن سوخته‌ دلِ بریان
کو بِه جُز در هوات، دم نزده است 🌷

بِه زبانِ چرب، جانا بنواز جانِ ما را
بِه سلامِ خشک، خوش کُن دلِ ناتوانِ ما را

زِ میان برآر دستی، مگر از میانجیِ تو
بِه کران برد زمانه، غمِ بی‌ کرانِ ما را 🌷

مه نجویم، مه مرا رویِ تو بس
گُل نبویم، گُل مرا بویِ تو بس

عقلِ من دیوانهٔ عشقِ تو شد
بندش از زنجیرِ گیسویِ تو بس

آینه از دست بِفِکَن، کز صفا
پُشتِ دست، آئینهٔ رویِ تو بس 🌷

چِه کرده‌ ام که مرا پایمالِ غَم کردی؟ 🌾