🦋 همیشه شعر به راه و قافیه خوب است 🦋

🟦 مذهبِ اسلام همه چیز را برای مردم گفته است. از مذهب گذشته قدمایِ ما که پیرویِ اسلام بوده اند همۀ مطالبِ را گفته اند - برایِ معنویت و مادیتِ زندگیِ انسان از هرگونه فکر کرده اند و چیزی باقی نگذاشته اند. حتی ضرب المثلها و قصص و عامیانه جزییاتِ دیگر را بیان کرده اند.

🟥 مردم ول می گردند - وای بر آیندگان. آینده یی خشک و سقطی دنیا را در پی داردا، وای بر آیندگان. بسیاری از رسومِ ما طرزِ زندگی، طرزِ ساختمان، طرزِ لباسِ ما همه زیبا بوده و از دست رفته است و جایِ آن، منظره هایِ خشک و خالی از خیال و روح جان گرفته است.

🟦 وای بر آیندگان فقط ممکن است آیندگان عادت کرده و در نیابند که چه زندگیِ خوشی (ولو از آن رنج ها و ناخوشیها) از بین رفته است. وای بر آن زندگی. زندگی وقتی کامل است که با سابقۀ خود قطعِ رابطه نکرده باشد. وای بر قطعِ رابطه.

اسلام فوقِ همه چیز خواهد بود. اسلام هم راجع به زندگیِ مادی فکر کرده است و هم راجع به زندگیِ معنوی. ص۵۰

پ.ن:

بالاخره ما هم خدایی داریم. - شهید امیرعلی حاجی‌ زاده -

🟦 السلام على نبينا محمد (ص) و علی انبیاء علیهم السلام. افسوس که قسمتِ عمدۀ عمرِ من تلف شد در پیِ یافتنِ حقایقی - اکنون در سنین شصت سالگی می دانم من که نیما یوشیج هستم (از خاندانِ هزار سالۀ اصیل طبرستان) کتابِ فهمِ ما قرآن مجید بود و کتابهایِ دیگرِ ما مثنوی و افکارِ عرفانی.

🟥 همه چیز در قرآن است و همۀ انسانیّت در ائمه اطهار و همه چیز در ما است. همچنان که تقلب و استعمار و درندگی در اروپاییها و ترقیِ صنعت و علمِ مادی در اروپایی ها - ما محتاجیم که قرآن مجید را بفهمیم، ما محتاجیم به خودمان از نظر انسانیّت والسلام...

جهانخواریِ جهانخواران و متوجه ساختن مردم بخدا مسئله دیگری است که دین را آلت کرده اند. الغایِ مالکیت اختلافی است در بینِ ترقیِ افکارِ امروز نسبت به قدیم ولی ایجابِ مالکیت حکمتی که قرآن در پیِ آن است. حرفِ تولستوی را بیاد بیاوریم که دنیا یا با مالکیت اداره می شود یا با روز به روز... آبان / ۱۳۳۴

پ.ن:

نیما یوشیج پس از سال‌ها جست‌وجویِ فکری به این نتیجه می‌ رسد که سرچشمۀ اصلیِ حقیقت و انسانیّت در قرآن و سیرۀ ائمه اطهار است و بازگشت به انسانیّت و فهم درستِ دین، راهِ نجاتِ جامعه است.

🟦 من محبِّ علی (ع) هستم. هر دانشمندی، هر فهمیده ای، هر فیلسوفی به هر عنوانی که اسلام را نشناخت و رفت، زندگی را نشناخت و رفت - (اسلام حاصلِ زندگیِ عهدهایی است).

🟥 لئون تولستوی چقدر میل داشت که قرآن را بیاموزد. در واقع لئون تولستوی با مفهوماتِ چند قرن قبل از اسلام افکارش را برآورد کرد - من پیشوایانِ اسلام را احترام می گذارم - آنها عملاً کسانی بوده اند ـ من نسبت به پیشوایانِ کنونی در شک و تردید هستم.

🟦 کسی که پیشوایانِ اسلام را مثلِ علی (ع) نشناخت، پیشوایی را نشناخت. قطعِ نظر از اجرایِ چگونه سیاستِ مدنی - آنها راست گفتند و راست عمل کردند. الحمدلله الذی جعل كل شی جداً.

🟥 ای علی، ای پیشوایِ مومنین و متقّیان در این دنیایِ کثیف، من به تو متوجه هستم. ای علی! ای امیرالمومنین علی بن ابی طالب (ع):

من از هر کس هر چه دیدم غلط بود.
من از هر کس هر چه شنیدم دروغ بود.
من از هر کس هر چه یافتم خودش و نفسِ خودش بود.

ای علی (ع). یا مولا علی.

🟦 در دنیا هیچ آفریده ای مثلِ علی (ع) نبود. و از مذهب و تعصب گذشته. اندک مرد و اندک جوانمرد کسی است که به مرد و جوانمرد بد نمی گوید. و مردِ جوانمرد کسی است که مدحِ آنها را بر زبان دارد و آنها را بر همۀ مردمِ آفریده از چندین قرنها به این طرف ترجیح می دهد و اعمالِ آنها را سرمشقِ خود قرار می دهد.

🟥 و مرد و جوانمرد کسی است که شبیه به آنها می شود. ولی مثلِ آنها را دیگر بشر نخواهد دید و دامنۀ خلقت به قدری کثیف خواهد شد که دیگر شبیه یا معتقد به آنها را نیافریند. "شبِ پنجشنبه / ۱۴ دی ماه ۱۳۳۴" ص۹۵

🟦 چند قطعه شعر به صادق کاتوزیان دادم که بعضی در ورق‌ پارۀ صدایِ وطن چاپ شد و باقی مفقود ماندند. مِن‌ جمله چاپ شد قصیده در منقبتِ مولای متقیان علی (ع).

🟥 حسن هنرمندی که برای مصاحبه و زمینه‌ کارِ خود برای پیشرفت‌ هایِ خود آمده بود می‌ گفت: حقیقتاً در سی‌ سالِ پیش شما مدحِ علی (ع) را کرده‌ اید، معتقد بودید؟ من جوابی دادم و او سرسری لایِ سبیل در کرد.

🟦 من عمرم را برای کارم گذاشتم و نتیجه‌ اش این است که بدنام و مخرب باشم، بدیع‌ الزمان‌ ها پانصد هزار تومان از ممر کتاب بچه‌ ها بگیرند، غیر از پول‌ هایِ دیگر که مالِ استادی و سناتوری است، و من با ماهی سیصد تومان بگذرانم. هرچه داشتم از مالِ پدری از دستم برود و گرسنه باشم و نتوانم شام و نهارِ مقوّی برایِ بدنم داشته باشم.

🟥 امّا بدیع‌ الزمان‌ ها خوب و خوش بگذرانند. زنده باد ایران، زنده باد شاهانِ هخامنشی!

بادِ بهار آمد، گُل در چمن خندید
نیلوفر از شادی بر ناروَن پیچید

ریزد صبا شبنم، در ساغرِ لاله
بر گُل زِ پشتِ ابر، چشمک زند خورشید

شد از نشاط وُ شور، خندان لبِ غنچه
با شوق رویَش را در چشمِ نرگس دید

برخیز وُ با شادی، چون بلبلان پُر کن
دامانِ گلشن را از نغمۀ امّید 🌷

پ.ن:

🟦 به عالیه عزیزم: محبّتِ من تو را جذب می‌ کند. یقین بدار تمامِ قلب‌ ها مثلِ قلبِ شاعر آفریده نشده است. ضعف و شدت در تمامِ اشیاء مشاهده می‌ شود. پس هیچکس مثلِ من، تو را دوست نخواهد داشت. (بخشی از نامۀ نیما یوشیج به همسرش عالیه) 💌

باز آمد نوروز، مَهِ دلبر و ساغر
زآن گشت همه باغ پُر از ساغر و دلبر

بس گُل شکفیده‌ست زِ هر جانِبِ بُستان
بس غنچه دمیده‌ست به هر گوشه به ره بر

آن مانَد زُلفینش به آن شوخِ دلآرا
این مانَد بالاش به آن یارَکِ لاغر

خیری همه خون می‌ چکد از جای به جایش
از بس که نشسته‌ ست برِ لالۀ اَحمَر

گر دیده فرو بندم در دِل گذرَندَم
وَر زآنکه گشایم، به در آیندم در سَر

لاله به مَثَل همچو یکی مِجمَرِ آتش
سوسن به صفت همچو بُتی در برِ مِجمَر

گر کرد هَزیمَت زِ بهار، آیتِ سَرمَد
نه شگفت، مگر دیدش در عُدَّت وُ لشکر 🌷

مجموعه کامل شعر را در ادامه مطلب مشاهده کنید...

نام اثر: عرش نشین، حسن روح الامین؛ فایل با کیفیت و قابل چاپ

🟦 و شاعر شوریده حال در پایِ «همین تاریخنامۀ منظوم» می نویسد: این منظومه در روزنامۀ «اتومیک» چاپ شد و روزنامه مال نیروی سوم بود. نیما. و بدین طریق خط اندیشۀ خود را در پرِ مرغِ آمین می بندد و از فراسویِ زمان به سوی ما می فرستد...

🟥 شاعر در درونِ خود، همیشه به خدمت و صنعتِ خویش در حق این ملّت می اندیشد، از اینکه نتوانسته است و نمی تواند کاری بکند خویشتنِ خویش را سرزنش می کند و این عِشق به خدمت و ملامتگری گویی ذاتی اوست.

سیصد و نُه چنان که سیصد و هشت
خواهد از پیشِ ذهنِ ما بگذشت

دستِ ما بر جبینِ آن چه نوشت؟
قلبِ ما با زمانِ رفته چه کرد؟

گر تو صنعتگری بُدی استاد
صنعتِ تو، به ملّتِ تو چه داد؟

از چه بیچاره‌ ای به خاک افتاد
زیرِ تیغ تو بودی ...............+

آی طفلِ فریب خوردۀ خام
مانده مَنکوبِ¹ فکرِ خویش، مُدام

تو یقین داری آنچه نیست چو دام
دام بر راهِ افتخارِ تو هست؟

هان در این گیر وُ دارِ لَیل وُ نَهار²
می‌ فریبد زمان تو را هشدار

که چه حاصل شُدَت در آخرِ کار
زآن همه فکرها که کردی تو

تو که در کارِ تازه‌ بنیادی
خانۀ خویش را صفا دادی

شرم بادت به نامِ آبادی
خانۀ فکر را صفا ندهی 🌷

(لاهیجان، یکم فروردین ۱۳۰۹)

پ.ن:

۱. مَنکوب: نِکبت زده، شوم، بدشگون
۲. لَیل و نَهار: شب و روز

➕ : نقطه‌ چین برای این است که سیروس طاهباز نتوانست واژه‌ها را بخواند و ضبط کند.

🟦 وقتی که هزار سال از کسی خوب گفته شد، هرگز آن آدم در یک سال و یک ساعت از بین نمی‌ رود. علی (ع) انسانی کبیر است بعد از هزار سال. و باید دید انسانِ کبیر اسم گرفتۀ آن روز بعد از دویست سال چه خواهد بود. این همه بزرگان، فکر و ذوقِ علی (ع) را ستایش کرده‌ اند. احمقِ مُستشرق، تو امروز رد می‌ کنی؟!
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

🟥 من محبّ علی (ع) هستم. هر دانشمندی، هر فهمیده‌ ای، هر فیلسوفی، به هر عنوانی که اسلام را نشناخت و رفت، زندگی عهدهایی را نشناخت و رفت. اسلام، حاصلِ زندگی عهدهایی‌ است.

لئون تولستوی چقدر میل داشت که قرآن را بیاموزد. در واقع لئون تولستوی با مفهوماتِ چند قرن قبل از اسلام افکارش را برآورد کرد - من پیشوایانِ اسلام را احترام می گذارم، آنها عملاً کسانی بوده اند ـ من نسـبت به پیشوایانِ کنونی در شک و تردید هستم.

کسی که پیشوایانِ اسلام مثلِ علی (ع) را نشناخت، پیشوایی را نشناخت. قطعِ نظر از اجرای چگونۀ سیاستِ مدنی، آنها راست گفتند و راست عمل کردند.

ای علی (ع)، ای پیشوایِ مومنین و متقّیان، در این دنیایِ کثیف، من به تو متوجه هستم. ای علی! ای امیرالمومنین علی بن ابی طالب (ع): من از هر کس هر چه دیدم غلط بود. من از هر کس هر چه شنیدم دروغ بود. من از هر کس هر چه یافتم خودش و نفسِ خودش بود. ای علی (ع). یا مولا علی.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

🟦 در دنیا هیچ آفریده‌ ای مانندِ علی (ع) نبود. و از مذهب و تعصب گذشته، اندک مرد و اندک جوانمرد کسی‌ است که به مرد و جوانمرد، بد نمی‌ گوید. مرد جوانمرد کسی‌ است که مدحِ آنها را بر زبان دارد و آنها را بر همۀ مردمِ آفریده از چندین قرن ها به این طرف ترجیح می‌ دهد، و اعمالِ آنها را سرمشقِ خود قرار می‌ دهد. مرد و جوانمرد کسی‌ است که شبیه به آنها می‌ شود. ولی مثلِ آنها را دیگر بشر نخواهد دید و دامنۀ آفرینش به قدری کثیف خواهد شد که دیگر شبیه یا معتقد به آنها را نیافریند.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

🟥 منِ گوشه‌ گیر. من نه به هیچ حزبی تعلّق دارم و نه به هیچ ساختمان ترفیاتی. من به خودم و مردم. جهان و دنیا و حقیقت و علی مولا (ع) تعلّق داشته که مانندش در رویِ زمین نبود و نخواهد و نباید و نخواهد آمد.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

🟦 ولی آن مرد، زندگی می‌ کند برای زندگی کردن و زندگی فهمانیدن. و دیگری زندگی می‌ کند برایِ فریب دادن و افسوس به کار بُردن. یا مولا علی، یا مولا علی.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

🟥 امشَب مطهری در رادیو صحبت کرد، مثلِ راشد است. بسیار جامع بود. گفت: مردمِ قریش برایِ خاطرِ بُتهاشان با پیغمبر (ص) مخالف نبودند، بلکه برایِ اساسِ دیانتِ اسلام که جلوگیری از شهوات و طمع و ستمِ آنها را قصد داشت. بعضی کلمات را که علی (ع) بعد از زخم دیدن به زبان رانده بود، گفت: بعضی حکایت‌ ها راجع به عدالتِ علی (ع) و بعضی حرفها از خودِ آن حضرت.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

🟦 نمی دانم در کجا دیدم و از علی ابن ابیطالب (ع) گویا:
از غمی که به شادی مبدل می شود غمگین نباشید.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

🟥 از من می‌ پرسند، استالین انسان کبیر است یا علی (ع)؟ هزار و چند سال گذشته است که به کبارتِ علی (ع) تصدیق می‌ شود، چند سال گذشته از استالین؟ احمق‌ ها نمی‌ دانند تاریخ هم مثلِ انسان، جوانی و پیری دارد و به دورۀ بلوغ باید رسید.

از برِ این بی‌ هنرْ گردندۀ بی‌ نور
هست نیما اسمِ یک پروانۀ مهجور

مانده از فصلِ بهاران دور
در خزانِ زردِ غَم جا می‌ گُزیند

بر فرازِ گُلبُنان دِل‌ بیفسُرده نشیند
دستِ سنگینی‌ ست

در درونِ تیرگی‌ هایِ عذاب‌ انگیز
که به روی سینۀ اهریمنان و نابه‌ کاران و دَرو جانْشان فرود آید

همچنین رویِ جَبینِ نازنینان و فرشتگان
اسمِ شورافکن یکی گردنده است این اسم

در زمین نه، بر فرازِ آسمان نه، در همه جا
در میانِ این زمین و آسمان

از پیِ گمگشتۀ خود می‌ شتابد
آن زمان که بر بساطِ بینوایِ خود درآید

خواهدش از دیده خون بارَد ولیکن
آوَرَد شرم از وقارِ پهلوانی

دائمَن در پیشِ رویِ او بدآن سانی که او باشد نشسته
همچو کَلّۀ جغدِ پیری سَر فرود آید از او

در کنارِ صفحه‌ ای در وی خطوطی تیره
با وی این پیمان کُنَد که هیچ وقتی، نه به ترکِ راه و رسمِ خود بگوید 🌷

شَب است
شَبی، بس تیرگی دمساز با آن

به رویِ شاخِ انجیرِ کهن «وگ دار» می خواند، به هر دم
خبر می آورد طوفان وُ باران را، و من اندیشناکم

شَب است
جهان با آن، چنان

چون مُرده ای در گور
و من اندیشناکم، باز:

ـــ اگر باران کند سرریز از هر جای؟
ـــ اگر چون زورقی در آب اندازد جهان را؟

در این تاریکی آور، شَب
چه اندیشه ولیکن، که چه خواهد بود با ما صبح؟

چو صبح از کوه سَر بر کرد
می پوشد ازین طوفان رُخ آیا صبح؟ 🌷

پ.ن:

وگ دار: قورباغۀ درختی
مازندرانی ها می گویند اگر (وگ دار) بخواند، باران می آید.

🟦 شَب است؛ امّا در دلِ من شبِ دیگری است و ستاره‌ هایِ آن از جنسِ دیگر؛ در دلِ من سَکَنه‌ ای هستند که با سَکَنۀ این زمین قهر و آشتی‌ ها دارند؛ در دلِ من گُمشده‌ ای است که در این ساعتِ وحشتناک از آن یاد می‌ کنم. 🕯

شِکوه‌ ها را بِنه، خیز وُ بنگر، که چگونه زمستان سرآمد
جنگل وُ کوه در رستخیز است، عالم از تیره‌ رویی درآمد

چهره بُگشاد و چون برق خندید

تودۀ برف بشکافت از هم، قلّۀ کوه شد یک‌ سر اَبلق
مردِ چوپان درآمد زِ دخمه، خنده زد شادمان وُ موفّق

که دگر وقتِ سبزه‌ چرانی‌ است

عاشِقا! خیز، کآمد بهاران، چشمۀ کوچک از کوه جوشید
گُل بِه صحرا درآمد چو آتش، رود تیره چو توفان خروشید

دشت از گُل شده هفت‌ رنگه

آن پرنده پیِ لانه‌ سازی، بر سرِ شاخه‌ ها می‌ سراید
خار وُ خاشاک دارد بِه منقار، شاخۀ سبز هر لحظه زاید

بچّگانی همه خُرد وُ زیبا

آفتابِ طلایی بتابد، بر سرِ ژالۀ صبحگاهی
ژاله‌ ها دانه دانه درخشند، همچو الماس وُ در آب، ماهی

بر سرِ موج‌ ها زد معلّق

تو هم ای بینوا! شاد بخْرام، که زِ هر سو نشاطِ بهار است
که بِه هر جا زمانه بِه رقص است، تا بِه کِی دیده‌ ات اشکبار است؟

بوسه‌ ای زن، که دوران رونده‌ است

دورِ گردون گذشته زِ خاطر، رویِ دامانِ این کوه بنگر
برّه‌ هایِ سفید وُ سیه را، نغمۀ زنگ‌ ها را که یک‌ سر

چون دلِ عاشِق، آواز خوانند. 🌷

🟦 یِک کلمهٔ مهربانانه، سه ماه زمستان را گَرم می‌ کند؛ قَلب را هم؛ اِشتیاق می‌ آورد؛ طَبیب و علاجِ دردی جانسوز است و شربتی خنک در ظُهرِ تفتیدهٔ کویر؛ اُمید می‌ دهد بِه دل‌ هایِ لرزان و چِه چیزی می‌ تواند انسانی‌ تر از اُمید باشد؟ 🌷

‍ هنگام که گريه می‌ دهد ساز
اين دود سرشتِ ابر بر پُشت

هنگام که نيل چشم دريا
از خشم بِه روی می‌ زند مُشت

زان دير سفر که رفت از من
غمزه زن وُ عشوه ساز داده

دارم بِه بهانه‌ هایِ مانوس
تصويری از او بِه بر گشاده

ليکن چِه گريستن، چِه توفان؟
خاموش شَبی‌ ست هرچِه تنهاست

مردی در راه می‌ زند نی
وآواش فسرده بر می‌ آيد

تنهایِ دگر منم که چَشمم
توفانِ سرشک می‌ گشايد

هنگام که گريه می‌ دهد ساز
اين دود سرشتِ ابر بر پُشت

هنگام که نيل چشم دريا
از خشم بِه روی می‌ زند مُشت 🌷

هست شَب، یِک شبِ دم کرده وُ خاک
رنگِ رُخ باخته است

باد، نو باوۀ ابر، از برِ کوه
سویِ من تاخته است

هست شَب، همچو ورم کرده تنی گرم در اِستاده هوا
هم ازین روست نمی بیند اگر گمشده ای راهش را

با تنش گرم، بیابانِ دراز، مُرده را ماند
در گورش تنگ، بِه دلِ سوختۀ من ماند*

بِه تنم خسته که می سوزد، از هیبتِ تب*
هست شَب. آری، شَب. 🕯

🟦 از آخرهایِ زمستان بِه این طرف عروس توکا در قفس بود؛ قفس از چوب بود و میله‌ هایِ نازکی از آهن داشت؛ صاحبِ قفس از لایِ این میله‌ ها بِه توکا آب و دانه می ‌داد و خوشحالیش این بود که توکا در بهار برایش آواز می‌ خواند؛ صبح‌ ها که سرِ کار می ‌رفت قفسِ توکا را هم با خودش می ‌برد و آن را بِه شاخهٔ يِک درخت آویزان می‌ کرد و بعد دنبالِ کارش می‌ رفت؛

🟥 صاحبِ قفس ظهر پیشِ توکا می ‌آمد و از دانه‌ هایِ برنجِ ناهارش بِه او می ‌داد و می‌ گفت: بخوان؛ توکا هم برایِ او می‌ خواند؛ آنقدر می‌ خواند تا او ناهارش را می‌ خورد؛ امّا توكا دِلگیر بود؛ خسته می‌ شد؛ خوشش نمی ‌آمد که آوازش اینجور بیخود حرام می ‌شود؛ بدتر از همه اینکه در قفس بود؛

🟩‌ توکا می ‌گفت چِرا او باید در قفس بماند و مثلِ توکاهایِ دیگر آزاد نباشد؛ زندگیِ او کور وُ خفه بود؛ در میانِ قفس هیچ جا را نمی ‌دید و از میانِ میله ‌ها هر جا را که می‌ شد دید آنقدر می ‌دید که از تکرارِ آن خسته می ‌شد حس می ‌کرد با وجودِ آب و دانۀ فراوان روز بِه روز ناتوان‌ تر می‌ شود و بِه جایِ آن، میل بِه آزادی در او قوت می ‌گیرد؛ زندگی بدونِ آزادی برایِ او معنایی نداشت.

گفتی ثنایِ شاه ولایت نکرده ام
بیرون زِ هر ستایش وُ حدّ و ثنا علی است

چونش ثنا کُنم؟ که ثنا کردۀ خداست
هر چند چون غُلات، نگویم: خدا علی است

شاهان بسی بِه حوصله دارند مرتبت
لیکن چو نیک در نگری، پادشا علی است

گر بگذری زِ مرتبۀ کبریایِ حق
بر صدرِ دورِ زودگذر، کبریا علی است

بسیار حُکم ها، بِه خطامان رود ولی
در حقِّ آن که حُکم روَد بی خطا، علی است

گر بی خودم، وگر بِه خود، اینم ثناشْ بس
در هر مقام، بر لبم آوایِ یا علی است 🌷

آن‌ کس که نه با علی دلِ خویش بباخت
چیزی نشناخت، گرچِه بس چیز شناخت

گر ساخت دِلم بِه هر بدی، لیک دِلم
با آن که بدِ علی بِه لب داشت، نساخت

با دانش هر کس از رهی کار بساخت
در دایره سرگشته چو پرگار بتاخت

رانی اگرم، وگر که خواهی بنواخت
نشناخته رفت، آنکه علی را نشناخت

محمودْ علی، عابد وُ معبودْ علی‌ است
وز جملۀ آفریده، مقصود علی‌ است

گفتی که علی که بود؟ فاشت گوید
بودی بِه میان نبود، ور بود علی‌ است

صد بار شکست وُ بست وُ درهم پیوست
تا نامِ علی مرا در آئینه ببست

من بگسلم از تو با جفایِ تو ولیک
از مهرِ علی دِلم نخواهد بگسست 🌷

یادِ بعضی نفرات
روشنم می دارد

اعتصام یوسف
حسن رشدیه

قوّتم می بخشد
ره می اندازد

و اجاقِ کهنِ سرد سرایم
گرم می آید از گرمیِ عالی دمشان

نامِ بعضی نفرات
رزقِ روحم شده است

وقتِ هر دِلتنگی
سویشان دارم دست

جرئتم می بخشد
روشنم می دارد 🌷

پ.ن:

🟦 یوسف اعتصامی آشتیانی، اعتصام الملک از رجال نامی و نویسندگان و مترجمان مشهورِ اواخرِ دورهٔ قاجار و مؤسس و مدیرِ مجله بهار بود؛ پدر بانوی شعر ایران پروین اعتصامی بود؛ همچنین برادرش، ابوالحسن اعتصامی نقاش، معمار، خطاط، و نویسندهٔ ایرانی بود.

تصویری از یوسف اعتصام الملک

🟥 حاجی میرزا حسن آقا رُشدیه بنیانگذارِ مدارسِ جدید در ایران در واپسین روزهایِ زندگی، چنین وصیّت کرده بود: مرا در محلی بِه خاک بسپارید که هر روز شاگردانِ مدارس از رویِ گورم بگذرند و از این بابت روحم شاد شود؛

سنگ قبر مرحوم رُشدیه که به تازگی نصب شده است

با منِ بی‌ کسِ تنها شده، یارا تو بمان
همه رفتند ازین خانه، خدا را تو بمان

منِ بی‌ برگِ خزان‌ دیده، دگر رفتنی‌ ام
تو همه بار وُ بری، تاز‌ه‌ بهارا تو بمان

داغ وُ درد است همه نقش وُ نگارِ دلِ من
بنگر این نقشِ بِه‌ خون‌ شسته، نگارا تو بمان

زین بیابان گذری نیست سواران را، لیک
دلِ ما خوش بِه فریبی‌ ست، غبارا تو بمان

هر دم از حلقۀ عشاق، پریشانی رفت
بِه سرِ زُلفِ بتان، سلسله‌ دارا تو بمان

شهریارا تو بمان بر سرِ این خیلِ یتیم
پدرا، یارا، اندوه‌ گسارا تو بمان

سایه در پایِ تو چون موج چِه خوش زار گِریست
که سرِ سبزِ تو خوش باد، کنارا تو بمان 🌷

چِرا من مثلِ این شکوفه نمی‌ خندم؟ برایِ اینکه بادهایی که می‌ توانند بِه من روح بدهند، بهاری که باید مرا بخنداند، هنوز خیلی از من دور است.

🟦 حال، من یِک بستۀ اسرارِ مرموزم؛ مثلِ یِک بنایِ کهنه‌ ام که دستبرد هایِ روزگار مرا سیاه کرده است؛ یِک دورانِ عجیبِ خیالی در من مشاهده می‌ شود؛ سرم بِه شدت می‌ چرخد؛ برایِ اینکه از پا نیفتم، عالیه، تو مرا مرمت کن. 🌷

🟦 پرسیده بودید آیا همه شاعرند؟ و این چِگونه است که در کشورِ ما همه شعر می‌ گویند؟ چون دو روز است پریشان و مضطرب هستم مختصر جواب می‌ دهم؛ برایِ شما بِه یِک مثلِ کوچک اکتفا می‌ کنم؛ در خانه‌ ای که بچه زیاد است و بنّا هم کار می‌ کند، ابزارِ دستِ بنّا بِه‌ دستِ بچه‌ هاست؛ در عالمِ هنر، در هر رشتۀ آن، همین را می‌ بینید؛ این است که در بیشترِ خانواده‌ هایِ اشرافی یِک پیانو در یِک گوشۀ اتاق معطل است؛ بیشتر جوان‌ ها ویولن ‌می‌ زنند و آدمیزادی نیست که نخواند؛

🟥 امّا نه همه‌ کس پیانیست است و نه همه‌ کس ویولن‌ زن، بلکه ابزارِ کارِ شاعر و پیانیست و ویولن‌ زن و خواننده را بِه‌ دست دارند؛ در کارِ اولی این ابزار عبارت از توانایی در تنظیمِ کلمات است که در زمانِ ما کاری آسان‌ تر از این نمی‌ شود، مثلِ اینکه این کارِ مادر زادیِ آن‌هاست؛ من فقط یِک نکته را در این‌ خصوص اضافه می‌ کنم: بچه‌ هایِ خود خواه و سرتق و بسیار چشم‌ دریده‌ ای هستند که ممکن نیست سال‌ هایِ سال بِه نادانی و خامی خود پی‌ ببرند.

🟦 خطِ تو، تقریراتِ تو، بِه من امید می بخشد؛ تو روشنیِ قلبِ منی، خودم را بِه هدر نداده ام؛ مرا نگاه بدار؛ قلبِ من است که مرا بِه تو می دهد؛ نه الفاظِ مذهبیِ ملا؛ خدمتگزارِ تو که همیشه تو را دوست می دارد نیما 🌷

🟦 عالیه؛ میل داری امتحان کن؛ تاریخ و آثارِ شعرایِ بزرگ را بخوان؛ مسلم خواهد شد که قلب مبدأ همه چیز ها است و هیچ کس مثلِ آن شعرا نتوانسته است حساسیت بِه خرج داده باشد؛ بعد از الان نظرت را رو بِه جمعیت پرتاب کن: غالبِ اشخاص خوش لباس و خوش هیکل را خواهی دید که بد جنس، بی محبَّت و بی وفا هستند؛

🟥 پس بِه دستی دست بده که دستت را نگاه بدارد؛ بِه جایی پا بگذار که زیرِ پایِ تو نلغزد؛ موج هایِ دریا، که در وقتِ طلوعِ ماه و خورشید این قدر قشنگ و برازنده است، کی توانسته است بِه آن اعتماد کند و رویِ آن بیفتد؟ ولی کوه محکم، اگر چِه بِه ظاهر خشن است، تمامِ گُل ها رویِ آن قرار گرفته اند؛ بیا! بیا! رویِ قلبِ من قرار بگیر. 🌷

🟦 بِه کجایِ اين شبِ تيره بياويزم قبایِ ژندۀ خود را تا کِشم از سينۀ پُر دردِ خود بيرون تيرهایِ زهر را دِلخون؟ وای بر من.

در کنارِ رودخانه می پلکد
سنگ پشتِ پیر

روز، روزِ آفتابی است
صحنۀ آییش گرم است

سنگ پشتِ پیر در دامانِ گرمِ آفتابش می لمد
آسوده می خوابد در کنارِ رودخانه

در کنارِ رودخانه من فقط هستم
خستۀ دردِ تمنّا

چَشم در راه آفتابم را
چشمِ من امّا، لحظه ای او را نمی یابد

آفتابِ من، روی پوشیده است از من در میانِ آبهای دور
آفتابی گشته بر من هر چِه از هر جا

از درنگِ من، یا شتابِ من
آفتابی نیست تنها آفتابِ من، در کنارِ رودخانه 🌷

پ.ن:

سحرگاهان چو شبنم، از سرِ شوق؛ صبوری کرد، تا دیدارِ خورشید. (حسن عسگری) 💛

تو را من چَشم در راهم،
شباهِنگام،

که می‌ گیرند در شاخِ تَلاجَن سایه‌ ها رنگِ سیاهی،
وَز آن دِل‌ خستگانت راست اندوهی فراهم،

تو را من چَشم در راهم،
شباهِنگام،

درآن دم که بَرجا درّه‌ ها چون مُرده‌ ماران خُفتگانند،
درآن نوبت که بَندد دستِ نیلوفر بِه پایِ سروِ کوهی دام،

گرَم یاد آوری یا نه، من از یادت نمی‌ کاهم،
تو را من چَشم در راهم. 🌷

🌸 شعر تو را من چشم در راهم با صدای غزاله علیزاده 🌸

🟦 بِه عالیه نجیب و عزیزم؛ می پرسی با کسالت و بی خوابیِ شَب چِه طور بِه سر می برم؟ مثلِ شمع: همین که صبح می رسد خاموش می شوم و با وجودِ این، استعدادِ روشن شدنِ دوباره در من مُهیا است؛ محتاجم بِه من دِلجویی بدهی؛ اندامِ مجروحِ مرا دارو بگذاری و من رفته رفته بِه حالتِ اولیه بازگشت کنم؛ چِه قدر قشنگ است تبسم هایِ تو؛ چِه قدر گرم است صدایِ تو وقتی که میانِ دهانت می غلتد؛ کسی که بِه یادِ تبسم ها و صدا و سایرِ محسناتِ تو همیشه مفتون است. نیما 🌷

🟦 عالیه عزیزم؛ من همیشه از مقابلِ گُل ها مثلِ نسیم هایِ مشوش عبور کرده ام؛ قدرت نداشته ام آن ها را بلرزانم؛ در دلِ شَب ها مثلِ مهتاب بر آن ها تابیده ام؛ نخواسته ام وجاهتِ آسمانی آن ها پنهان بماند؛ کدام یِک از این گُل ها می توانند در دامنِ خودشان یِک پرندۀ غریب را پناه بدهند؛ من آشیانه ام را، قلبم را، رویِ دستش می گذارم؛

🟥 کی می تواند ابرهایِ تیره را بشکافد، ظلمت ها را بر طرف کند و ناجورترین قلب ها را نجات بدهد؟ عالیه! تو، تو می توانی؛ می دانی کدام ابرها، کدام ظلمتها؟ شب هایِ درازی بوده اند که شاعر برایِ گُلِ موهمی که هنوز آن را نمی شناخت خیال بافی می کرده است؛ ابرها موانعی بوده اند که مطلوبش را از نظرش دور می کرده اند؛ آن گُل تو بودی، تو هستی، تو خواهی بود؛ چِه قدر محبوبیت و مناعتِ تو را دوست می دارم؛ گُلِ محجوبِ قشنگِ من 🌷